Genel Kültür

Asperger Sendromu

Nörogelişimsel sorunlardan birisi olan Asperger sendromu, çocukluk döneminde itibaren başlar. Gelişimi doğrudan etkileyen sorun, sosyal etkileşimi bozulmasına neden olur. Belirtilerine baktığımız zaman, içe kapanıklık, beceri zayıflıkları ve iletişim problemleriyle karşılaşabiliriz. Özelliklerine baktığımız zaman otizmle benzer yapıdadır. Otizm rahatsızlığında olduğu gibi nedeni belli değildir ve tüm yaşamı etkisi altına alır.

Asperger Sendromu 1944 yıllarında Doktor Hans Asperger tarafından belirlenmiş, tanımlanmış, otizmden daha farklı şekilde tutulmuştur. Bu sendromda, otizmden daha farklı olarak, konuşma ve dil becerilerine herhangi bir gerilik bulunmaz.

Diğer spektrum bozukluklarından fakı, kendini büyük çocuklarda göstermeye başlamasıdır. Erkeklerde, kızlara oranla 5 kat daha fazla bulunan bu sorun, kişinin sosyal etkileşimde sorunlar yaşamasına sebep olur.

Asperger Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Asperger sendromu rahatsızlığı bulunan kişiler, yaşam boyu etkilenirler. Çocukları, gençleri ve yetişkin bireyleri etkileyen bu sendrom, çeşitli şekillerde belirti gösterirler. Sıradan halleri seven çocuklar, sosyal beceri konularında geri kalabilirler. Konuşma süreçlerinde sorun görülmez. Bundan dolayı otizmden daha farklıdır. Kendilerini yaşıtlarından ayıran asperger sendromlu çocuklarda görülen belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz. Asperger sendromu belirtileri şöyledir.

– Normal süren, monotonluğu çok severler. Değişiklik olması kendilerini sıkar. Sürekli aynı şeylerin devam etmesini isterler.

– Konuşabilirler fakat sohbette devamlılık sağlamaları biraz zor olur. Yani konuşmada devamlılık sağlamak mümkün olmaz.

– Çok aşırı bir şekilde içlerine kapanık olurlar. Herhangi kimseyle konuşmak, yürümek, oynamak istemezler.

– Tek düze konuştukları gibi davranışları birbirini takip eder gibi tekrarlayıp durur. Farklı davranışlar çok nadir görülür.

– Göz kontağı kurmada zorluk yaşarlar. Konuşmaları daha çok resmi şekilde olur.

– Sadece birkaç konuda ilgili ve aşırı heyecanlı olabilirler. Bunun dışında ilgili  ve heyecanlı oldukları görülmez.

– Esprileri anlamaları çok zordur. Çünkü karşıdaki kişi konuştuğunda, ses tonu değişikliklerini fark etmezler.

– Tek taraflı konuşmayı severler. Sevdikleri konularda çok fazla konuşurlar.

– Motor beceri konusunda yaşıtlarından daha yavaş gelişim gösterirler. Motor becerisi, el ve diğer uzuvlardaki hareketlilik olarak algılanabilir.

Saydığımız bu belirtilerden sadece 1 tane veya birkaç tane görülen çocuklar, kesin olarak Aperger sendromlu demek çok yanlıştır. Asperger sendromunun tam olarak anlaşılabilmesi için detaylı doktor muayenesi şarttır. Muayene yapılmadan herhangi bir teşhis koymak na mümkündür.

Asperger Sendromu Tanısı Nasıl Yapılır?

Aspergersendromu tanısı, sadece belirtilere bakılarak kişi tarafından konulamaz. Tanının net olarak konulması için uzman muayenesi şarttır. Uzman doktorlar genellikle tipik görülen belirtilere bakarlar. Gerektiğinde çeşitli testler ile tanı net bir şekle getirilir.

Sosyal yaşamda bozukluklar, tekrarlayıcı olan davranışlar, aşırı derecede içe kapanık olma, motor be algılamada gelişim eksiklikler çocuklarda aranan ilk şeylerdir. Çocuklar birbirinden farklı ortamlarda gözlemlenir. Öğrenme biçimleri, motor becerileri, bağımsız yaşama şekilleri, güçsüz ve güçlü olan yanların tümü gözlemlenir.

Çocuk dönemlerde tanı koymak bu belirtilere bakılarak konulabilir. Ancak daha önce belirttiğimiz gibi tanıyı koyan kişinin uzman olması zorunludur. Çocuklara oranla yetişkinlerde Asperger sendromu tanısı koymak oldukça zor olur. Asperger sendromu testi yapılarak hastalığın tam teşhisi sağlanır.

Asperger sendromu test biçimleri birbirinden farklı olabilir. Asperger sendromunda erken teşhis, birçok rahatsızlıkta olduğu gibi hayati öneme sahiptir.

Asperger Sendromunun Otizmden Farkı Nedir?

Asperger sendromu ile otizmin birbirinden ayrılması zor olabilir. Özellikle otizm üzerine yapılan yeni çalışmalar, devamlı yeni tanımlamaların doğmasına neden oluyor. Birkaç yıl öncesindeki tanımlamalar bugün reddedilmiş durumda.

Birkaç yıl sonra daha farklı olacağını ön görmek zor değil. 1944 yılında Hans Asperger tarafından, Otizmden yararlanılarak keşfedilen bu sendrom, otizme göre nispeten daha yeni. Uzun yıllar Hans Asperger tarafından yapılmış çalışmalar, İngilizce diline çevrilmediğinden dolayı, bu rahatsızlığın tanınmaya başlanması 1980’li yılları bulur.

Yıllar içerisinde Asperger ile otizm arasında çeşitli ortaklıklar ve farklılıklar görülmüştür. Asperger sendromu, bilim dünyasında otizmin daha hafif biçimi olarak algılanmıştır. Peki Asperger sendromunun otizmden farkı tam olarak nedir?

Otizm, ilk 3 yaşla başlar. Konuşma problemleriyle kendini gösterir. Asperger sendromu ise 4 yaşından sonra görülür, konuşma bozukluğuyla değil, sosyal beceri eksikliğiyle kendisini belli eder. Birazdan otizm ve asperger sendromu farkları ile konuyu çok daha iyi anlayabilirsiniz.

Asperger Sendromu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Asperger sendromu tedavis tıpkı tanı işlemlerindeki gibi uzmanları tarafından yapılmalıdır. Asperger tedavisinden bahsedecek olursak, şu şekilde detaylandırabiliriz. Asperger tanısı konulan bireyin, sosyal yaşamda sorunlar yaşaması sebebiyle, ilk hedef buradaki açığı kapatmaktır. Çocukluk döneminde konulan tanı sonrası, sendromu olan çocuğun diğer çocuklarla olan ilişkisi geliştirilmeye çalışılır. Bu baz üzerinde çocuğa çeşitli eğitimler verilir.

Çocuğun, kendisini diğerleri gibi görmesi ve hissetmesi sağlanır. Çocukların kendilerine yetebilmeleri için bazı çalışmalar yapılır. Toplumda daha fazla rol alabilmesi için çok dikkatli şekilde, görevler uygulanmaya başlar. Aşamalar şekline uygulanan tedavilerde, çocuğun erken dönemde bunları öğrenmesi, ilerleyen dönemlerde zorlanmaması hedeflenir.

Tedavide asıl amaç sosyal yaşantıyı geliştirmektir. Fakat bu gelişimin sağlanabilmesi için davranış yönetim biçiminin geliştirilmesi gerekecektir. Tedavi biçimi okulda ve uzmanlar eşliğinde sürekli olarak yapılmalı, aynı şekilde evde bu kurallara harfiyen uyulmalıdır. Asperger sendromu tedavi biçimi, davranış eğitimleri, diğerleriyle iletişimi geliştirme, adapte etme alt başlıkları altında incelenebilir.

Davranış Eğitimi: Çocuğun motor becerilerinin geliştirilmesi amaçlanır. Davranışlarda görülen eksiklikler, pratik uygulamalarla giderilir.

İletişim Kurma: Başka çocuklarla iletişimin geliştirilmesi, tedavinin önemli parçasıdır.

Adapte Etme: Tanı konulan çocuğun, toplumla adapte edilmesi için çalışmalar yürütülür. Çalışmada çocuğun topluma benzerliği ona gösterilir.

Asperger Sendromu ve Otizm

Otizmli kişiler, yapılan zeka testlerinde genellikle ortalama seviyenin altında başarı gösterirler. Fakat Asperfer sendromlu olanlar, ortalamanın daha üzerinde sonuç gösterirler. Yine otizmli çocuklar, konuşma becerilerinde yaygın bozukluklar yaşayabilirler. Ancak Asperger sendromlu olanlarda bu durumdan şikayet edilmez. Elbette bu iki rahatsızlık arasında bazı benzerlikler de vardır. Nihayetinde Hans Asperger, hastalığa 1944 yılında tanı koyduğunda otizmden yararlanılmıştır. Otizm ile Asperger sendromu arasındaki benzerliklere ve farklara bakalım.

Benzerlikleri

– Otizmde görülen sosyalleşememe aynı şekilde Asperger sendromunda görülür. İki tarafta da başkalarıyla iletişim kurmada zorluklar yaşanır.

– Motor geriliği her iki rahatsızlıkta bulunur.

– Empati yeteneği her iki rahatsızlıkta da görülmeyen bir beceridir.

Farklar

– Otizmli kişiler zeka testlerinde genellikle ortalamanın altında başarılara sahiptirler. Asperger sendromlu kişiler, ortalama veya üzerinde sonuçlar alabilirler.

– Otizm rahatsızlığı bulunan kişiler, konuşmada inanılmaz güçlükler çekerler. Fakat asperger sendromu olan kişiler konuşma becerisi  konusunda sorun yaşamamaktadırlar.

– Otizm henüz okul çağına gelinmemişken (1-3) yaş arasında tanı alır. Asperger tanısı 4 yaş sonrasında konulur. Çocuk okulda sosyal zorluklar yaşamaya başladığında asperger sendromu teşhisi konur.

– Otizm yaşam boyu öğrenmeyi zorlaştırır. (Gelişmiş eğitimlere rağmen) Ancak asperger sendromundan rahatsız olan kişiler nispeten daha çok başarılı olurlar. Öğrenmede herhangi bir aşırı zorluk görülmez.

Asperger Sendromu Çocuklukta Belirtileri Nelerdir?

Asperger sendromu olan çocuklarda yaygın görülen motor bozukluğu ve arkadaş edinmede sorun yaşamadır. Aspeger sendromu özellikleri dikkatle takip edildiği zaman, çocuklukta sıklıkla görülen belirtiler anlaşılabilir. Apasrgar sendromu genetik mi sorusunun cevabına nispeten bu belirtiler aracılığıyla bakabiliriz.

– Arkadaş edinme konusunda sorunlar, ilgi eksikliği rahatsızlığı.

– Sosyal anlamda farkında olma eksikliği,

– Arkadaşlık kurmada olduğu gibi bunu sürdürmede zorluklar yaşama,

– Başkalarının duygularını veya düşüncelerini tam olarak algılayamamak,

– Göz teması kurmada yaşanan güçlükler, dikkatle bakma sorunu,

– Abartılı şekilde mimik kullanma veya mimikleri tam anlamıyla kullanma eksikliği,

– Başkalarının vücut dilini anlamada zorluklar yaşama,

– Mahremiyet duygusunun tam olarak gelişmemesi, sınır algılama eksikliği,

– Sese, görsele ve dokunmaya aşırı hassas olma durumları,

– Rutin ve ritüellere aşırı şekilde bağlı olma,

– Kolları sürekli sallama, elleri sürekli olarak çarpma,

– Sakarlıklar yaşama,

– Oyuncaklarda sadece birkaç parçaya ilgi gösterme, onlara daha çok özen gösterme,

– Ses tonu ayarlama hususunda güçlükler çekme, ses tonunun aniden hızlanması ve yavaşlaması,

– Düzensiz konuşma biçimleri.

Asperger sendromu davranışlar çocuklukta görüldüğü gibi yetişkinlik döneminde de görülür. Çocukluk döneminde görülen belirtilerin tedavi edilmesi, düzeltilmesi nispeten daha kolaydır. Belirtiler 4-11 yaş arasında görülmeye başlar. Çocukluk dönemi belirtileri, asperger sendromunun daha kolay teşhis edildiği dönemdir. Asperger sendromu askerlik durumuna engeldir.  Yani bu rahatsızlığı olan yetişkin kişinin askerlikten muaf olduğu şeklinde açıklama bulunur.

Asperger sendromunun ne olduğu, belirtilerinin, tedavisinin nasıl olduğu  ile ilgili bilgilere değinmeye çalıştık. Asperger sendromunda erken teşhisin çok önemli olduğunu, görülen belirtilerde doktora başvurulması gerektiğini hatırlatalım. Hiçbir rahatsızlık çözümsüz değildir.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı