Genel Kültür

Borderline Kişilik Bozukluğu

İsmi çok fazla bilinmeyen, gittikçe yaygınlaşan borderline kişilik bozukluğu gençlik ve yetişkinlik çağından sonra başlar. Kişinin aşırı uçlarda olması şekline olması şekline tanımlanabilecek bu rahatsızlıkla ilgili bilinmeyenleri yazımızda bulabilirsiniz.

Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir?

Başkalarıyla olan ilişkilerde, kendi iç duygu dünyasında, yaşanan ani değişimler borderline kişilik bozukluğunu tanımıdır. Tanımı biraz daha açacak olursak, kişinin duygularında (mutluluk ve hüzün) yaşanan ani değişikliklerdir. Bu rahatsızlıktan şikayetçi olan kişilerde ideal denen olgu bulunmaz. Tamamen siyah veya beyaza yönelirler.

Bu yüzden aşırı mutsuz ya da mutlu olabilirler. Duygular çok çabuk değişebilir. Mutluyken, aniden hüzünlenmek, veya hüzünlüyken birden mutlu olabilirler. Duygulardaki ani değişimlerle beraber, kişinin aşırı şekilde terk edilme korkuları yaşaması önemli diğer belirtisidir. Kişi sevgilisi, ailesi veya ilişkili olduğu kişilerce terk edilmekten, yalnız bırakılmaktan çok fazla korkar. Borderline kişilik bozukluğu özellikleri hangileri diye baktığımız zaman, nöropsikolojik rahatsızlığın iç yüzünü biraz daha iyi anlayabiliyoruz.

Borderline kadın. gurubunda daha sık rastlanan bir olgudur. Genetik olma durumu üzerinde çeşitli görüşler belirtilmiştir. Borderline kişilik bozukluğu olan kadında, yalnızlık inanılmaz derecede korkutucu olur. Aşırı şekilde bir boşluk duygusunu taşırlar. Sevdikleri kişilere çok fazla bağlanırlar. Onlar için neredeyse canlarını verecek olurlar. Karşılık alamazlarsa, o kişilerden nefret eder duruma gelebilirler.

Borderline Sendromu

Borderline sendromu bulunan kişiler, terk edilme, yalnız kalma, dışlanma durumlarından fazlasıyla korkarlar. Bu gibi durumlarla karşılaştıklarında, nefret patlaması yaşayabilirler. Hatta karşılarındaki kişiye zarar verecek kadar nefret edebilirler. Genellikle aşırı nefret duydukları zaman, intihar, kendilerine zarar verme çözüm arayışına girerler.

Bu yüzden tedavilerinin mutlaka yapılması gerekir. Borderline sendromu olan bireylerin, davranışları uçtan uca şeklinde tanımlanır. Nefret ve sevgileri doruklara çıkmıştır. Dünyanın en iyi insanından, en kötü varlığına dönüşebilme özelliklerine sahiptirler. İsterseniz, borderline kişilik bozukluğunun belirtilerine göz atalım.

Borderline Belirtileri Nelerdir?

Borderline kişilik bozukluğu veya sendromunun belirtileri yapılan gözlemler sonucu belirlenebilir. Duygu durumları kişiler üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Borderline kişilik bozukluğu belirtileri şöyle sıralanabilir.

– Kuruntu veya gerçek olan bir terk edilme durumunda kurtulabilmek için yoğun çaba sarf etmek. Ondan aşırı şekilde kaçmak.

– Başkasına aşırı şekilde ilgi göstermek, onu aşırı sevmek, mükemmel ilişki kurmak. Yine tersi durumda aynı kişiye aşırı nefretle bakmak, onun değersiz olduğunu hissetmek, tamamen birbirine zıt olan ilişki ağları.

– Kimlik karmaşası yaşama. Ahlaki veya kültürel kimlikte aşırı şekilde farklı durumlar yaşama. Birden ahlaklı bir insana dönüşme veya aşırı ahlaksız davranmaya yeltenme durumu.

–  Sonunu düşünmeden bir eyleme kalkışma. (Ani para harcama, birden oluşan cinsel davranışlar sergileme, madde kullanımı, alkolü ilk sefer aniden tüketme)

– Tekrar edici şekilde intihar girişimleri ve başkalarını intiharla korkutma. Sigara, jilet gibi nesnelerle vücuda zarar verme durumu.

– Sürekle gelen duygusal değişimler. Birbirini takip eden değişimler (üzüntü, kaygı, huzurlu olma, mutluluk, sevinç değişimi)

– Kişinin devamlı şekilde bir boşluktaymış hisleri yaşaması. Tatmin olamama durumu. Aruzlarda aşırıya kaçma davranışları.

– Yüksek sesle konuşma halleri, sürekli olarak kavga etme isteği, kontrolsüzlük yaşama durumları. Aniden çığlık atma, bağırma.

– Kendisine kötülük yapılacağı konusunda aşırı düşünceli olma, bu durumdan çok fazla çekinme. (Terk edilme korkusuna benzer nitelikte)

Borderline Tedavisi Nasıl Yapılır?

Dünyada psikolojik tedavi yöntemleri zamansal olarak bazı değişimler yaşanmıştır. Her geçen yılda farklı tedavi metotları bulunmuş, insanlara fayda amaçlı uygulanmıştır. Ancak psikoloji tedavisi dünyasında geçmiş yıllardan bu yana yaygın bir görüş vardır.

Görüşe göre kişilik bozukluğunun tedavisi mümkün değildir. Ön yargıyla yaklaşılan kişilik bozukluklarında (borderline ve diğerleri) ilaç tedavi yöntemleri uygulanarak, bastırılmaya çalışılır. Ancak psikoterapi yönteminin son dönemlerde aşırı atak yapması, gelişimler borderline sendromunun, psikoterapi yöntemiyle tedavi edilmesine zemin hazırlamıştır.

Kliniklerde, kalıtsal veya çevresel faktörlerden hangisinin neden olduğu bilinmeyen borderline bozukluğunda, psikoterapi yöntemi uygulanır. Psikoterapi yöntemi, kişinin ruhunu geliştirme, kendi sorunlarıyla savaşabilme becerilerinin, kişiye kazandırılma çalışmasıdır.

Psikoterapi yöntemi, borderline sendromu olan kişilerin, aşırı mutsuz veya aşırı mutluluk hallerini, kontrol etmeye çalışır. Kişinin bu halleriyle savaşması, ona terapi yöntemiyle öğretilmeye çalışılır. Borderlin bozukluk için uygulanan psikoterapi yöntemi, dünyada ilaç yönteminden daha sık kullanılmaya başlıyor.

Borderline kişilik bozukluğu tedavisi için kullanılmakta olan psikoterapi yönteminin, ilaç yöntemlerine göre şimdiden daha başarılı olduğunu söyleyebiliriz. İlaç tedavilerinde genellikle kişinin rahatsızlığı sonradan tekrar ortaya çıkar. Bu baş edilemeyecek seviyelere çıkar. Borderline test yöntemleriyle hastalığın tanısı daha kolay konulabilir.

Borderline Kişilik Bozukluğunun Nedenleri?

Borderline nedir konumuz üzerinde bazı ipuçları vermiştik. İsterseniz, bu kişilik bozukluğunun neden kaynaklandığına bakalım. Borderline kişilik bozukluğu dünyada henüz tam bilinmezken veya önemsenmezken, sorun anne ve babanın yetiştirme tarzına yüklenmiştir.

Ancak son dönemlerde araştırmalar, kişilik bozukluğunun hem kalıtsal hem çevresel olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte bu sorunu yaşayan kişilerin yarısından daha fazlasının, çocukluk döneminde cinsel tacize, farklı psikolojik travmalara maruz kaldığı görülüyor.

Borderline kişilik bozukluğunu sadece birkaç nedene bağlamak yanlış olabilir. Dünyanın yaklaşık %2’lik kesiminde bu rahatsızlık görülür. Dolayısıyla her klinik vak’a kendine has nedenler gösterebilir.

Geçmişte yaşanmış travmalar, biyolojik kalıtsal problemler hastalığın önemli sebepleridir. Borderline kişilik bozukluğu, beyinde duygu ve dürtü yönetimini sağlayan, nörotransmitterleri arasında dengesizlikler olduğu görülmüştür. Kimi kalıtsal, kimi çevresel olan nedenler, bazen hem kalıtsal hem çevresel olabilir. Özellikle bu bireyler borderline ayrılık sorunlarında aşırı şekilde öfke duyarlar.

Borderline’nin Aile Üyelerine Etkileri Nelerdir?

Psikolojik rahatsızlıklar iki kısma ayrılabilir. Bunların bir kısmı çevredeki insanları doğrudan etkilerken, öbür kısmı, dolaylı yollarla aile ve çevreyi etkileyecek düzeydedir. Borderline kişilik bozukluğu olan birini sevmek üzerine sorulanları isterseniz yanıtlayalım. Daha sonra aile üyelerine ne gibi etkiler gösterdiğine değinelim. Borderline rahatsızlığı yaşayan birini sevmek, farklı sayılabilecek bir deneyimdir. Çünkü karşıdaki kişinin her an ne yapacağı kestirilemez.

Daha doğrusu, ne zaman mutlu olacağı, ne zaman hüzünlü olacağı bilinmez. Aşırı övgü dolu sözlerle karşılaşılabilir. Yine sevdiğiniz kişi sizi aşırı şekilde yerebilir. Eğer böyle bir sevdiğiniz varsa, onun düşüncelerini anlamaya çalışın. Size karşı aşırı bir bağlılığı söz konusudur. Psikoterapi tedavisi alması, hem sizin hem onun için en iyi çaredir.

Borderline kişilik bozukluğu olan kişinin aile üyelerine olan etkileri fazladır. Nitekim borderline rahatsızlığı belirtilerine tekrardan baktığımız zaman, sürekli kavga durumlar, tartışmalar yaşanabilir. Aile bireylerine karşı intiharla korkutma  senaryoları fazlaca görülür.

Bunun yanında aile bireylerine aşırı bağlanma söz konusu olabilir. Kişi anne, baba, kardeş, çocuk veya eşini aşırı şekilde sever. Aşırı sevginin sorun olduğunu unutmamanızı, bunun için borderline psikoterapi tedavi yöntemlerine başvurmanızı öneririz. Borderline birinden kurtulmak yerine, ona tedaviyle yaklaşmak, onu kazanmaktır.

Elbette bu kişilik bozukluğu şuan ki imkanlarla tam olarak giderilemez. Ancak belli bir seviyeye kadar indirilerek, kişinin yaşamını daha iyi sürdürmesi, aile bireyleriyle daha iyi geçinmesi sağlanabilir.

Borderline Semptomları Nelerdir?

Borderline klinik semptomları arasında sıklıkla görüleni, kimlik değişimleridir. İnsanlarla ilişkilerde yüceltme ve değersizleştirme arasında gidip gelme durumudur. Semptom gösteren kişi bunu bilerek yapmaz. Rahatsızlığın nedenlerine baktığımızda bunların neye bağlı olduğunu daha iyi anlayabilirsiniz. Borderline kişilik bozukluğunun semptomları tam olarak nedir, isterseniz maddeler şeklinde anlamaya çalışalım.

– Kendi algıları aşırı tutarsızdır. Birden kendilerini herkesten büyük görebilirler. Aynı şekilde kendilerini ezik şekilde görme durumları vardır. En yaygın belirtinin modern dünyada bu olduğunu söyleyebiliriz.

– Cinsel anlamda aşırı kırılgandırlar. Ne yaptıkları, cinsellikte neyi hedefledikleri belli değildir. Kendilerine cinsel yaşamda çok güvenebildikleri gibi aşırı öz güvensizlikler yaşayabilirler.

– Boşluk duygusu bu bireylerde sık rastlanan semptomdur. Hatta denilebilir ki en sık görülen belirti budur.

– İnsanlara yapışma, onlara aşırı bağlanma ihtiyacı duyarlar. Buna rağmen, karşılarındakini sömürme duyguları aşırı gelişkindir. Kendilerini değerli kılma yollarını iyi bilirler.

– Eğitim hayatında tutarsız olurlar. Başarısızlıklar art arta sıralanmış olabilir.

– Terk edilmemek için terk ederler. Yalnız kalmamak adına intihara meyil edebilirler.

– Çok fazla sevdikleri partnerleri ile beraber dolaşınca, boğuluyormuş hissine kapılabilirler. Partnerler yanlarında olmadığında aşırı özlem, olduğunda sıkılganlık göstergesi.

– Cinsel sapkınlıklara (günümüz modern deyişle fantezilere) diğerlerine göre daha fazla yatkındırlar.

– Yalnız hareket etmek, alışveriş, çalışma, farklı işlerde bulunma, haz etmezler. Yanlarında birilerinin olması onlara mutluluk verebiliriz.

Borderline kişilik bozukluğu filmleri izleyerek bu rahatsızlığı daha iyi anlayabilirsiniz. Sizlere 1998 yapımı Patch Adams ve 2015 yapımı Burnt filmlerini önerebilirim. Bu filmlerde borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin, hareketlerini, dünyayı algılayış biçimlerini daha iyi anlayabilirsiniz.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı